Przejdź do treści
Logo KRN Zadzwoń: 792 400 601

Nieruchomości · sprawy rodzinne

Darowizna nieruchomości. Co ustalić przed wizytą?

Przekazanie mieszkania dziecku albo udziału w domu bliskiej osobie to nie tylko podpisanie dokumentu. Warto wcześniej ustalić skutki zmiany właściciela, zasady dalszego korzystania z lokalu i kwestie podatkowe.

Poradnik kancelarii w Bielsku-Białej · Opracowano

Darowizna mieszkania lub działki wymaga aktu

Darowizna jest umową, w której darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia kosztem swojego majątku na rzecz obdarowanego. Nie jest jednostronnym przekazaniem: potrzebne jest także przyjęcie darowizny. Przy przeniesieniu własności nieruchomości umowa musi mieć formę aktu notarialnego, również wtedy, gdy zawierają ją rodzice i dzieci.

Darowizna wywołuje skutki za życia stron. Testament dotyczy rozrządzenia majątkiem na wypadek śmierci. Wybór między nimi powinien uwzględniać sytuację rodzinną, potrzeby mieszkaniowe i skutki spadkowe — to nie są zamienne dokumenty.

Chcesz nadal mieszkać w darowanym lokalu? Powiedz o tym przed przygotowaniem aktu. Można omówić np. ustanowienie służebności osobistej mieszkania. Jej treść i zakres trzeba ustalić indywidualnie; samo przekazanie nieruchomości nie zapewnia darczyńcy automatycznie prawa do dalszego zamieszkiwania.

Co przygotować do rozmowy z kancelarią?

Punktem wyjścia będą:
  • dane darczyńcy i obdarowanego, stan cywilny oraz informacja o ustroju majątkowym małżeńskim;
  • stopień pokrewieństwa lub powinowactwa stron;
  • numer księgi wieczystej i dokument potwierdzający nabycie nieruchomości przez darczyńcę;
  • opis przedmiotu darowizny: cała nieruchomość czy określony udział, a także jego wartość rynkowa;
  • informacje o hipotece, innych obciążeniach, najmie i planowanym sposobie korzystania z nieruchomości;
  • informacja o wcześniejszych darowiznach od tej samej osoby, jeżeli ma znaczenie dla rozliczenia podatku.

Dodatkowe dokumenty zależą od rodzaju nieruchomości oraz sposobu jej wcześniejszego nabycia. Przy działce znaczenie mogą mieć dokumenty geodezyjne i planistyczne oraz przepisy dotyczące gruntów rolnych lub lasów. Przy nieruchomości odziedziczonej należy ustalić także kwestie rozliczenia podatku od spadku i ustawowe wymagania dokumentacyjne.

Na podpisanie aktu zabierz ważny dokument tożsamości. Zastrzeżenie numeru PESEL osoby fizycznej będącej stroną darowizny nieruchomości jest przeszkodą w dokonaniu czynności na zasadach art. 85a Prawa o notariacie.

Czy darowizna w rodzinie jest bez podatku?

Zwolnienie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn obejmuje wskazany w ustawie krąg osób: małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, po spełnieniu ustawowych warunków. Nie należy utożsamiać tej grupy ze wszystkimi krewnymi ani całą I grupą podatkową.

Przy nabyciu na podstawie umowy w formie aktu notarialnego nie ma obowiązku składania SD-Z2. Nie oznacza to jednak, że każda darowizna notarialna jest zwolniona z podatku. Notariusz ustala obowiązki płatnika w zakresie wynikającym z ustawy. Przejęcie długów, ciężarów lub zobowiązań darczyńcy może wymagać również analizy podatku od czynności cywilnoprawnych.

Poza ewentualnymi podatkami należy uwzględnić taksę notarialną z VAT, koszt wypisów i opłaty sądowe. Zwolnienie podatkowe nie oznacza zwolnienia ze wszystkich kosztów czynności. Ich ustalenie wymaga m.in. wartości przedmiotu umowy oraz informacji o dodatkowych postanowieniach.

Ile kosztuje darowizna nieruchomości?

Wynagrodzenie notariusza jest uzgadniane z klientem w granicach określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, z uwzględnieniem obowiązujących zmian.

Łączny koszt zależy m.in. od rodzaju i wartości przedmiotu darowizny, sytuacji stron oraz dodatkowych postanowień, np. ustanowienia służebności. Oprócz wynagrodzenia z należnym VAT należy uwzględnić wypisy, wniosek wieczystoksięgowy, opłaty sądowe oraz ewentualne podatki.

Zwolnienie podatkowe dla najbliższej rodziny nie oznacza zwolnienia ze wszystkich kosztów czynności. Po zapoznaniu się z dokumentami i planowanymi ustaleniami kancelaria określi zakres czynności oraz związane z nimi opłaty.

Najczęstsze pytania

Czy można darować tylko udział w mieszkaniu?

Tak, przedmiotem darowizny może być udział we własności nieruchomości. Trzeba prawidłowo określić jego wielkość i sprawdzić sytuację prawną, w tym ewentualną wspólność majątkową małżeńską.

Czy darowiznę można później swobodnie cofnąć?

Nie. Zmiana decyzji sama w sobie nie wystarcza. Przepisy przewidują odwołanie darowizny w określonych sytuacjach, m.in. z powodu rażącej niewdzięczności obdarowanego. Ocena przesłanek i skutków wymaga analizy konkretnego przypadku.

Czy darowizna rozwiązuje sprawę przyszłego zachowku?

Nie zawsze. Darowizny mogą być uwzględniane przy obliczaniu zachowku według zasad Kodeksu cywilnego. Przed podpisaniem umowy warto omówić jej skutki w kontekście całej sytuacji rodzinnej.

Podstawy prawne i źródła

Materiał informacyjny, nie indywidualna porada prawna. Dokumenty, możliwość zawarcia umowy i skutki podatkowe ustala się dla konkretnej sprawy.

Porozmawiajmy o planowanej darowiźnie

Przygotuj numer księgi wieczystej i opisz, komu oraz co chcesz przekazać. Kancelaria przy ul. Cyniarskiej 36/109 w Bielsku-Białej wskaże dalsze kroki.