Przejdź do treści
Logo KRN Zadzwoń: 792 400 601

Spadki · formalności po śmierci bliskiej osoby

Akt poświadczenia dziedziczenia. Spadek u notariusza

Potwierdzenie praw do spadku nie zawsze wymaga postępowania sądowego. W określonych prawem sytuacjach można uzyskać u notariusza akt poświadczenia dziedziczenia.

Poradnik kancelarii w Bielsku-Białej · Opracowano

Co potwierdza akt poświadczenia dziedziczenia?

Akt wskazuje spadkobierców oraz ich udziały w spadku, ustalone na podstawie ustawy lub testamentu. Zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ma skutki prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Samo jego sporządzenie nie zastępuje wymaganego wpisu do Rejestru Spadkowego.

Nie jest to dział spadku. Jeżeli kilka osób dziedziczy mieszkanie, dokument co do zasady potwierdza udziały spadkowe, a nie przyznaje mieszkania jednej z nich. Podział majątku pomiędzy spadkobierców może wymagać odrębnej umowy albo postępowania sądowego.

Notariusz nie rozstrzyga sporu o dziedziczenie. Musi mieć możliwość ustalenia okoliczności bez wątpliwości i sprawdzić ustawowe przesłanki. Droga notarialna jest wyłączona m.in. przy dziedziczeniu na podstawie testamentów szczególnych; znaczenie mają też wcześniejsze rozstrzygnięcia i jurysdykcja krajowa.

Jakie dane i dokumenty są potrzebne?

Przygotuj do wstępnej rozmowy:
  • odpis aktu zgonu, numer PESEL spadkodawcy, jeśli był nadany, oraz informację o ostatnim miejscu jego zwykłego pobytu;
  • dane osób mogących wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi oraz osób uprawnionych z zapisów windykacyjnych;
  • odpisy aktów stanu cywilnego pozwalające ustalić pokrewieństwo, małżeństwo i zmiany nazwisk;
  • wszystkie znane testamenty, także jeśli istnieją wątpliwości co do ich znaczenia lub ważności;
  • informacje o wcześniejszym przyjęciu lub odrzuceniu spadku, zrzeczeniu się dziedziczenia oraz innych postępowaniach spadkowych;
  • numery ksiąg wieczystych nieruchomości wchodzących w skład spadku, jeżeli są znane.

Na wizytę uczestnicy zabierają ważne dokumenty tożsamości. Ostateczny zakres dokumentacji zależy od sytuacji rodzinnej, treści testamentów i ewentualnych elementów zagranicznych. Nie pomijaj osoby tylko dlatego, że rodzina uważa, iż „nic jej się nie należy”. Krąg zainteresowanych ustala się według przepisów.

Jak przebiega poświadczenie dziedziczenia?

Przed sporządzeniem aktu notariusz spisuje protokół dziedziczenia, odbiera wymagane oświadczenia i weryfikuje okoliczności sprawy. Ujawnienie wszystkich testamentów oraz informacji o osobach zainteresowanych ma podstawowe znaczenie. Gdy przesłanki są spełnione, sporządza akt i rejestruje go w Rejestrze Spadkowym.

Standardowo w protokole uczestniczą wszystkie osoby zainteresowane w rozumieniu ustawy. Przepisy przewidują również tryb z projektem protokołu i składaniem oświadczeń przed notariuszem w różnym czasie. Możliwość jego wykorzystania trzeba wcześniej uzgodnić; nie oznacza to dowolnego pomijania uczestników.

Koszty zależą od potrzebnych czynności: mogą obejmować protokół, akt poświadczenia dziedziczenia, otwarcie i ogłoszenie testamentu, inne oświadczenia, wypisy oraz opłatę za wpis do rejestru. Warto zapytać o łączny zakres, nie tylko cenę samego aktu.

Ile kosztuje poświadczenie dziedziczenia?

Wynagrodzenie notariusza jest uzgadniane z klientem w granicach określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, z uwzględnieniem obowiązujących zmian.

Łączny koszt zależy od czynności potrzebnych w danej sprawie. Poza protokołem i aktem poświadczenia dziedziczenia mogą być konieczne m.in. otwarcie i ogłoszenie testamentu lub odebranie oświadczeń uczestników. Należy uwzględnić również należny VAT, wypisy i opłatę rejestrową.

Przed wizytą opisz sytuację rodzinną i poinformuj o pozostawionych testamentach oraz wcześniejszych oświadczeniach spadkowych. Pozwoli to kancelarii określić zakres czynności i ich łączny koszt, a nie tylko koszt samego aktu.

Po akcie sprawdź obowiązki podatkowe

Rejestracja aktu nie zastępuje zgłoszenia podatkowego spadkobiercy. Nie należy przenosić na spadek zasady dotyczącej darowizny zawartej w formie aktu notarialnego.

Osoby z kręgu najbliższej rodziny wskazanego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn mogą korzystać ze zwolnienia po spełnieniu ustawowych warunków. Jeżeli wymagane jest SD-Z2, zasadniczy termin przy poświadczeniu dziedziczenia wynosi sześć miesięcy od dnia zarejestrowania aktu. Ustawa określa wyjątki od obowiązku zgłoszenia oraz szczególne zasady dotyczące terminów.

Jeżeli zwolnienie nie przysługuje, może powstać obowiązek złożenia SD-3. Zasadniczy termin wynosi miesiąc od powstania obowiązku podatkowego, ale ustawa przewiduje również szczególne reguły. Nie każdy dalszy krewny musi zapłacić podatek — znaczenie mają m.in. wartość nabycia, kwota wolna i inne ulgi. Swoją sytuację warto wyjaśnić bez zwłoki po rejestracji aktu.

Najczęstsze pytania

Czy trzeba czekać sześć miesięcy od śmierci?

Nie ma ogólnego obowiązku takiego oczekiwania. Jeśli od otwarcia spadku nie minęło sześć miesięcy, konieczne mogą być odpowiednie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Ich termin i skutki trzeba odróżniać od terminów podatkowych.

Czy testament wyklucza wizytę u notariusza?

Nie. Możliwe jest poświadczenie dziedziczenia testamentowego, z ustawowymi wyłączeniami. Testament należy przedstawić kancelarii przed umówieniem czynności. Więcej o samym dokumencie przeczytasz w poradniku o testamencie.

Czy mogę wybrać kancelarię w Bielsku-Białej, choć zmarły mieszkał gdzie indziej?

Co do zasady wybór kancelarii nie jest ograniczony ostatnim adresem zmarłego w Polsce. Osobno trzeba jednak ocenić jurysdykcję i właściwe prawo, zwłaszcza gdy spadkodawca mieszkał za granicą.

Podstawy prawne i źródła

Materiał informacyjny, nie indywidualna porada prawna ani podatkowa. Data śmierci i inne okoliczności mogą wpływać na właściwe przepisy i obowiązki.

Ustalmy pierwszy krok w sprawie spadkowej

Opisz sytuację rodzinną i poinformuj, czy pozostawiono testament. Kancelaria przy ul. Cyniarskiej 36/109 w Bielsku-Białej wskaże dokumenty potrzebne do oceny sprawy.